Αρχείο κατηγορίας ΟΜΙΛΙΕΣ ΑΡΧ. ΔΑΝΙΗΛ ΓΟΥΒΑΛΗ

ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

Ἐὰν τὸ οἰκοδόμημα τῆς Ἐκκλησίας τὸ παρομοιάσουμε μὲ ἕναν ναὸ ποὺ ἔχει στύλους, ὁ πιὸ γερὸς στῦλος θὰ λέγαμε, ἕνας ἀπὸ τοὺς πιὸ ἰσχυροὺς στύλους ἦταν ὁ Μέγας Ἀθανάσιος. «Στῦλος γέγονας Ὀρθοδοξίας». Πολὺ ἐπιβλητικὴ φυσιογνωμία.

Νὰ δοῦμε λίγο τὰ βιογραφικά του. Γεννήθηκε τὸ 295 στὴ μεγάλη ἑλληνικὴ πόλι τῆς Ἀλεξανδρείας, ἀπὸ χριστιανοὺς γονεῖς. Ἀπὸ τὴν πρώτη στιγμὴ ἦταν μέσα στὴ ζωὴ τῆς Ἐκκλησίας. Κάποτε, παίζοντας ἐκεῖ δίπλα στὸν Νεῖλο μὲ κάτι ἄλλα παιδιά, βρῆκαν ἕνα ἀβάπτιστο παιδὶ καὶ κάνανε κανονικὰ τὴν τελετὴ τῆς βαπτίσεως. Κι ὅταν τὸ πληροφορήθηκε ὁ πατριάρχης ὁ Ἀλέξανδρος, ἀναγνώρισε τὸ βάπτισμα.

Καθὼς προχωρεῖ σὲ νεανικὴ ἡλικία, σπουδάζει θεολογικὰ καὶ φιλοσοφικά. Ἡ Ἀλεξάνδρεια εἶχε περίφημες σχολὲς καὶ μποροῦσε ὅποιος εἶχε ὄρεξι νὰ μορφωθῆ. Στὴ νεανικὴ του ἡλικία εἶχε πνευματικὴ σχέσι μὲ τὸν Μέγα Ἀντώνιο καὶ ἐκεῖ στηριζότανε ἡ πνευματική του ἀνάπτυξι.Ἔγινε ἀναγνώστης τῆς Ἐκκλησίας  καὶ σὲ ἡλικία 23 χρονῶν χειροτονήθηκε διάκονος ἀπὸ τὸν πατριάρχη Ἀλέξανδρο. Στὴν ἡλικία τῶν 25 ἐτῶν εἶχε συγκληθῆ ἡ Α΄ Οἰκουμενικὴ Σύνοδος. Ὅπως γνωρίζετε, ἐδόθηκε μεγάλη μάχη μὲ τὸν Ἄρειο καὶ ὁ νεαρὸς διάκονος κατετρόπωσε τὸν Ἄρειο.

Ὅταν φθάνη στὴν ἡλικία τῶν 33 ἐτῶν, ὁ πατριάρχης Ἀλέξανδρος πεθαίνει. Ὁ θρόνος τῆς Ἀλεξανδρείας χηρεύει. Καὶ ὁ λαὸς ἐπίεζε τόσο πολὺ τὴν κατάστασι, ὥστε, παρόλο ποὺ ἦταν νέος στὴν ἡλικία, τὸν ἔκαναν πατριάρχη Ἀλεξανδρείας. Ὡς πατριάρχης ἦταν στὸν θρόνο 46 ἔτη. Ξεκίνησε λοιπὸν τὸ ἔργο του, νὰ περιοδεύη στὴν ἐπαρχία του, νὰ ὀργανώνη τὴν ἐκκλησιαστικὴ ζωή, νὰ ἐπεκτείνη τὸν Χριστιανισμὸ στὴν Ἀλεξάνδρεια, νὰ ἐγκαθιστᾶ ἐπισκόπους, νὰ συγκροτῆ συνόδους καὶ ἐνδιαφέρεται γιὰ τὴν ἱεραποστολὴ εἰδωλολατρικῶν χωρῶν. Παραδείγματος χάριν, ἡ Αἰθιοπία ἦταν στὴν εἰδωλολατρία καὶ ἔστειλε τὸν ἐπίσκοπο Φρουμέντιο καὶ ἵδρυσε χριστιανικὴ Ἐκκλησία στὴν Αἰθιοπία. Συνέχεια ανάγνωσης ΑΓΙΟΣ ΑΘΑΝΑΣΙΟΣ

ΑΓΙΑ ΘΕΟΦΑΝΕΙΑ

«καὶ εὐθέως ἀναβαίνων ἀπὸ τοῦ ὕδατος». Ὁ Χριστὸς εὐθέως λέει ἀνέβη ἀπὸ τοῦ ὕδατος, δὲν κάθησε καθόλου, διότι δὲν εἶχε καμμία ἁμαρτία καὶ «εἶδε σχιζομένους τοὺς οὐρανούς». Οἱ οὐρανοί, δηλαδὴ ὁ κόσμος τοῦ παραδείσου ἦταν κλειστὸς καὶ μὲ τὸ βάπτισμα τοῦ Χριστοῦ ἀνοίξανε. Αὐτὸ σημαίνει ὅτι, ὅταν ἕνας βαπτίζεται, πρὶν νὰ βαπτισθῆ εἶναι γι’ αὐτὸν ὁ παράδεισος, οἱ οὐρανοί, τὸ φῶς, ἡ δόξα τοῦ Θεοῦ κλεισμένα. Μόλις βαπτισθῆ, ἀνοίγουνε ὅλα.

Καὶ εἶδε λέει «τὸ Πνεῦμα ὡσεὶ περιστερὰν καταβαῖνον ἐπ’ αὐτόν». Ἀνοίγουν οἱ οὐρανοὶ καὶ κατεβαίνει τὸ Ἅγιον Πνεῦμα. Ἔτσι καὶ μὲ τὴν βάπτισι ἑνὸς χριστιανοῦ, ἀνοίγουν οἱ οὐρανοὶ καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα μπαίνει ἐπάνω του. «Σφραγὶς δωρεᾶς Πνεύματος Ἁγίου».

«καὶ φωνὴ ἐγένετο ἐκ τῶν οὐρανῶν». Ἀπὸ τοὺς οὐρανοὺς ἀκούστηκε μία φωνή. «Σὺ εἶσαι ὁ υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα». Ὁ οὐράνιος Πατέρας ἐμφανίζεται σὰν νὰ εἶναι ἄνθρωπος, ἀνθρωποπαθῶς, καὶ σὰν νἄχη στόμα καὶ σὰν νἄχη φωνή. Καὶ ἡ φωνὴ λέει πρὸς τὸν Υἱό  «εἶσαι ὁ Υἱός μου ὁ ἀγαπητός, ἐν ᾧ ηὐδόκησα». Τί θὰ πῆ ηὐδόκησα; Ηὐδόκησα θὰ πῆ εὐχαριστήθηκα, ἀναπαύθηκα. Ὅπως ἕνας, ἂς ποῦμε, εἶναι κουρασμένος καὶ ἀναπαύεται σ’ ἕνα κρεββάτι καὶ ξεκουράζεται κι εὐχαριστεῖται, ἔτσι ἀπὸ τὰ ἑκατομμύρια κι ἀπὸ τὰ δισεκατομμύρια τῶν ἀνθρώπων ὁ Θεὸς ἀναπαύεται στὸ πρόσωπο ποὺ λέγεται Ἰησοῦς Χριστός.

Καὶ σήμερα παρουσιάζεται μὲ τὴ μορφὴ τῶν Θεοφανείων ἡ Ἁγία Τριάδα. Δηλαδὴ ὁ Πατέρας εἶναι στὸν οὐρανὸ καὶ ἀκούγεται ἡ φωνή Του, ὁ Υἱὸς εἶναι στὸν Ἰορδάνη ποταμὸ καὶ δέχεται τὸ βάπτισμα καὶ τὸ Ἅγιον Πνεῦμα παίρνει τὴ μορφὴ περιστερᾶς καὶ κάθεται ἐπάνω στὸν Υἱὸ καὶ δείχνει τὸν Υἱό.

Τὴν Ἁγία Τριάδα τὴν παραδέχονται ὅλοι οἱ ὀρθόδοξοι Χριστιανοί. Τὴν παραδέχονται ὅλοι οἱ ρωμαιοκαθολικοὶ Χριστιανοί, σχεδὸν ὅλοι οἱ προτεστάντες Χριστιανοί. Δὲν τὴν παραδέχονται τὴν Ἁγία Τριάδα οἱ μάρτυρες τοῦ Ἰεχωβᾶ, δὲν τὴν παραδέχονται οἱ μουσουλμᾶνοι, δὲν τὴν παραδέχονται οἱ Ἰουδαῖοι, δὲν τὴν παραδέχονται οἱ ἰνδουϊστές. Οἱ ἰνδουϊστὲς μάλιστα λένε ὅτι ὁ Θεὸς δὲν εἶναι πρόσωπο, εἶναι κάτι τὸ ἀπρόσωπο, σὰν ἕνας ἀπρόσωπος ὠκεανός.

Καὶ σήμερα ποὺ ἀποκαλύπτεται ἡ Ἁγία Τριάδα, καλὸ εἶναι κανεὶς νὰ λέη κάποιες Τριαδικὲς προσευχές. Ἡ ὡραιότερη Τριαδικὴ προσευχὴ εἶναι αὐτὴ ποὺ ἔλεγε ὁ ἅγιος Ἰωαννίκιος. Ἤτανε ἀσκητὴς στὴν Βιθυνία σ’ ἕνα βουνὸ ποὺ λεγόταν Ὄλυμπος καὶ ὅλο τὸ εἰκοσιτετράωρο ἔλεγε: «Ἡ ἐλπίς μου ὁ Πατήρ, καταφυγή μου ὁ Υἱός, σκέπη μου τὸ Πνεῦμα τὸ Ἅγιον, Τριὰς Ἁγία δόξα σοι». Ἐπειδὴ αὐτὴ ἡ προσευχὴ εἶναι πάρα πολὺ ὡραία, τὴν πῆρε ἡ Ἐκκλησία καὶ τὴν ἔβαλε στὸ Ἀπόδειπνο. Ἡ τῆς Τριάδος ἐφανερώθη προσκύνησις. Αὐτὰ τὰ ὀλίγα, γιὰ νὰ μποῦμε μέσα στὸ πνεῦμα τῆς ἑορτῆς.

 

————————————————————————————-

 

Τὸ νόημα τῆς ἑορτῆς εἶναι τὸ ἑξῆς. Ἔχει πολλὰ νοήματα. Τὸ πρῶτο νόημα. Τὸ πρῶτο νόημα εἶναι ἡ ταπείνωσι. Ὁ Χριστὸς ἐνανθρωπήσας τότε δέχεται μιὰ τελετουργία ταπεινὰ ἀπ’ τὸν ἅγιο Ἰωάννη τὸν Πρόδρομο. Ὁ ἄκτιστος Θεὸς ἀπὸ ἕνα κτίσμα. Ποὺ θέλει νὰ δηλώση ὅτι χωρὶς ταπείνωσι δὲν μποροῦμε νὰ λεγώμαστε Χριστιανοί. Στοὺς ὀχτὼ μακαρισμοὺς ὁ πρῶτος μακαρισμὸς λέει «μακάριοι οἱ πτωχοὶ τῷ πνεύματι». Αὐτὸ μερικοὶ τὸ ἑρμηνεύουνε λάθος. «Πτωχοὶ τῷ πνεύματι» θὰ πῆ αὐτοὶ ποὺ δὲν εἶναι πλούσιοι τῷ πνεύματι. Πλούσιοι τῷ πνεύματι θὰ πῆ αὐτοὶ ποὺ ἔχουν φουσκωμένα μυαλά. Μακάριοι οἱ ταπεινόφρονες δηλαδή.

Τὸ δεύτερο νόημα. Ἁγιάζονται τὰ ὕδατα. Στὸν Χριστιανισμὸ ἔχουνε μεγάλη σημασία καὶ χωρὶς αὐτὰ δὲν ὑπάρχει Χριστιανισμὸς τὸ ψωμί, τὸ λάδι, τὸ κρασὶ καὶ τὸ νερό. Καὶ πρωταρχικὰ τὸ νερό. Καὶ ξεκινᾶ ὁ Χριστιανισμὸς μὲ τὸ μυστήριο τοῦ βαπτίσματος, ὅπως οἱ Ἑβραῖοι, γιὰ νὰ βροῦν τὴν ἐλευθερία τους περάσανε ἀπὸ τὰ νερὰ τῆς Ἐρυθρᾶς Θάλασσας. Καὶ τὸ παιδὶ ποὺ εἶναι στὴν κοιλιὰ τῆς μητέρας του μέσα στὰ νερά, στὸ ἀμνιακὸ νερό. Ὅλα ξεκινᾶνε ἀπὸ τὸ νερό.

Ἄλλο νόημα τῆς ἑορτῆς. Ἡ ἑορτὴ αὐτὴ θέλει νὰ δηλώση ὅτι ὁ νέος προφήτης, διότι ὁ Χριστὸς σὰν ἄνθρωπος εἶναι κι ὁ Μέγας προφήτης, εἶναι ἡ συνέχεια τῶν προφητῶν τῆς Παλαιᾶς Διαθήκης καὶ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος εἶναι ὁ προηγούμενος κρίκος. Κι ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος μετέχει στὸ βάπτισμα, δηλώνει ὅτι ἔχει σχέσι τὸ ἕνα πρόσωπο μὲ τὸ ἄλλο. Καὶ εἶναι βέβαια ὁ Χριστὸς ὡς Μεγάλος Προφήτης ἀπὸ πλευρᾶς ἀνθρωπίνης φύσεως, ἀλλὰ εἶναι κι ὁ Μεσσίας.

Τὸ ἄλλο νόημα ποὺ ἔχει ἡ ἑορτὴ τῶν Θεοφανίων εἶναι ἡ φανέρωσι τῆς Ἁγίας Τριάδος. Ἡ Ἁγία Τριάδα στὴν Παλαιὰ Διαθήκη σκιωδῶς φανερωνότανε, ὅπως φέρ’ εἰπεῖν ὅταν ἔλεγαν στὸ ὅραμα τῆς κλήσεως τοῦ προφήτου Ἠσαΐα οἱ ἄγγελοι «Ἅγιος, ἅγιος, ἅγιος», ἀλλὰ ἐδῶ φανερώνεται καθαρά. Ὁ Χριστιανισμὸς δέχεται τὴν Ἁγία Τριάδα. Ὁ ἰουδαϊσμὸς δὲν δέχεται Ἁγία Τριάδα. Οὔτε ὁ μουσουλμανισμὸς δέχεται Ἁγία Τριάδα. Ὅταν ποῦμε ὅτι ὁ Θεὸς εἶναι Ἁγία Τριάδα, ἐννοοῦμε ὅταν λέμε ὅτι ὁ Χριστὸς εἶναι ἀγάπη. Ὅταν εἶναι αἰωνία ἀγάπη ὁ Θεός, πῶς στὰ βάθη τῶν αἰώνων εἶχε ἀγάπη, ἀφοῦ ἦταν ἕνα πρόσωπο; Γιὰ νὰ ὑπάρχη ἀγάπη, πρέπει νὰ εἶναι περισσότερα τοῦ ἑνὸς πρόσωπα.

Καὶ μέσα σ’ ὅλα τὰ νοήματα ποὺ ἔχει ἡ σημερινὴ ἑορτή, νὰ τὸ ἀναφέρουμε αὐτὸ τελευταῖο, εἶναι ὅτι τὸ Ἅγιο Πνεῦμα κατεβαίνει ἐπάνω στὸν Χριστὸ καὶ δηλώνει «αὐτὸς εἶναι ὁ Μεσσίας». Σὰν νὰ φέρη καὶ τὴ σφραγίδα. Βέβαια ὡς Μεσσίας ἦταν ἀπὸ τὴ στιγμὴ ποὺ συνελήφθη στὴν κοιλιὰ τῆς Ἁγίας Παρθένου, ἀλλὰ γίνεται τώρα ἐπίσημα χρῖσις. Χρίεται ἀπὸ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα καὶ ξεκινάει τὸ δημόσιο ἔργο. Ἔπρεπε πρῶτα νὰ γίνη ἡ βάπτισις, νὰ κατεβῆ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα στὸ κεφάλι του, νὰ τὸ δῆ ὁ ἅγιος Ἰωάννης ὁ Πρόδρομος, ποὺ ἤθελε «ἐκεῖνος ποὺ θὰ κατεβῆ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἐπάνω του, ἐκεῖνος εἶναι ὁ ἀναμενόμενος Μεσσίας». Καὶ ὅλα στὴν Ἐκκλησία μας ξεκινοῦν μὲ τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Δὲν μποροῦσε ν’ ἀρχίση τὸ δημόσιο ἔργο ὁ Χριστός, ἐὰν δὲν κατέβαινε τὸ Ἅγιο Πνεῦμα ἐπάνω στὸ κεφάλι του.

Καὶ στὴν Παλαιὰ Διαθήκη τὸ Ἅγιο Πνεῦμα συνεβολίζετο μὲ τὴ νεφέλη. Ὅταν ἦταν σαράντα χρόνια στὴν ἔρημο οἱ Ἰσραηλῖτες, ὅταν ἡ νεφέλη ἀνέβαινε ψηλά, ξεκινοῦσε τὸ στράτευμα. Ὅταν ἡ νεφέλη σταματοῦσε, κατέβαινε τὸ στράτευμα. Ἡ νεφέλη εἶναι τὸ Ἅγιο Πνεῦμα. Κι ἐμεῖς ὅταν ξεκινᾶμε μία ἀκολουθία, πρῶτα πρῶτα λέμε τὸ Βασιλεῦ Οὐράνιε.

Αὐτὰ τὰ ὀλίγα, γιὰ νὰ μποῦμε μέσα στὸ νόημα τῆς σημερινῆς ἑορτῆς.